4.Mehmet ve 2.Viyana Kuşatması

4.Mehmet ve 2.Viyana Kuşatması
Osmanlı Devleti’nin on dokuzuncu padişahı olan ve Avcı lakabıyla bilinen 4.Mehmet dönemi, pek çok siyasi olaylara sahne oldu. Osmanlı Devleti padişah IV.Mehmet döneminde de yoğun bir şekilde Avrupa devletleri ile mücadeleleri sürdürdü. Özellikle Venedik, Avusturya ve Lehistan ile savaşlar bu dönemde arttı. Ayrıca Rusya, Karadeniz’e inmek istiyordu ve Balkanlara doğru yayılıyordu, 4. Mehmet bu siyasi olaylara çözüm bulmak için çaba sarf etti.
Osmanlı Devleti Preveze deniz savaşını kazandıktan sonra uzun süre Osmanlı-Venedik ilişkileri barış içinde sürdü. 2.Viyana Kuşatması Fakat 17.yüzyıldan sonra denizlerde ticaret yapmak isteyen Venedikliler bu barışın bozulmasına neden oldu. Ayrıca Venediklilerin elinde bulunan Girit adasındaki Hristiyan korsanlar Akdeniz’deki gemilere sorun yaratıyordu. Osmanlı’ya ait ticaret ve hac gemilerine düzenlenen saldırılar Osmanlı Devleti’ni harekete geçirdi. Çünkü Osmanlı’nın Akdeniz hakimiyeti gölgelenmişti.
Osmanlı Devleti adayı almak için harekete geçti ve ilk olarak Hanya Kalesini aldı ancak adanın merkezinde bulunan Kandiye kalesini almak için büyük çaba sarf etti. 1645’te Hanya Kalesinin alınmasıyla başlayan Girit kuşatması, 1669 yılında Kandiye kalesinin alınmasına kadar sürdü. Adanın alınması neredeyse 25 yıl sürdü ve Osmanlı’nın denizlerde eski gücünde olmadığı anlamışmış oldu.
4.Mehmet döneminde mücadele edilen devletlerden biri de Avusturya’dır. Avusturya’nın Osmanlı’nın elinde bulunan Erdel’in iç işlerine karışmasından ötürü 1663 yılında Osmanlı-Avusturya ilişkileri bozuldu. Sadrazam Fazıl Ahmet Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Uyvar kalesini aldı. Avusturya barış istedi ve iki taraf arasında Vasvar antlaşması imzalandı.
4.Mehmet döneminde meydana gelen siyasi gelişmeler arasında Lehistan ile mücadeleler önemli bir yer tutar. Aslında bu iki devlet 4.Mehmet’in padişahlığı öncende imzanmış olan Hotin antlaşması nedeniyle barış sürecindeydi. IV.Mehmet döneminde Lehistan Ukrayna topraklarına girdi, Osmanlı devleti kendi elinde bulunan bu toprakları savunmak için harekete geçti. 1672 yılında Osmanlı ordusu kısa sürede Kamaniçe Kalesi ve Podolya’yı aldı. Bunun üzerine Lehistan barış önerisinde bulundu ve Osmanlı-Lehistan arasında Bucaş antlaşması imzalandı ve böylece Lehistan sorunu Osmanlı lehine çözümlenmiş oldu. Ancak bir süre sonra Lehistan, Bucaş antlaşmasındaki vergi maddesini kabul etmedi ve küçük çaplı bir mücadele daha yaşandı. 1676 yılına kadar savaş sürdü ve Lehistanla yapılan Bucaş antlaşmasının vergi maddesi iptal edildi, böylece Lehistan istediğini elde etmiş oldu. Osmanlı devleti Bucaş antlaşması ile son defa batıda bir yeri kendi topraklarına katmıştır.
4.Mehmet döneminde Ruslar ile de mücadele edildi, Rusların Ukrayna’ya saldırması savaşın fitilini ateşledi. 1678 senesinde Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa yönetimindeki ordu Rusları geri püskürttü ve Ruslar barış isteyince 1681 yılında Bahçesaray antlaşması imzalandı.
4.Mehmet dönemindeki hiç şüphesiz en önemli olay 2.Viyana Kuşatması’dır. Osmanlı tarihinde bir dönüm noktası olan 2.Viyana Kuşatması’nın sebep ve sonuçları nelerdir?
Avusturya, Osmanlı hakimiyetindeki Macar halkına dini yönden baskı uyguluyordu. Avusturyalılar hristiyanlığın Katolik mezhebindendi, Macarlar ise Protestan mezhebine mensuptu. Macarları kendi mezhebine geçmeleri için zorlayan Avusturya, Macar halkından tepki gördü. Macar halkını temsilen Tökeli İmre Osmanlı’dan yardım istedi. Bunun üzerine Osmanlı devleti Tökeli İmre’yi kral ilan etti ve ardından bölgedeki hakimiyetini sağlamlaştırmak amacıyla harekete geçti. Osmanlı ordusu 1683 yılında Avusturya üzerine bir sefer düzenledi. Bu seferde Kırım Hanı ile Erdel, Eflâk ve Boğdan beyleri Osmanlı ordusuna destek verdi. Kara Mustafa Paşa Viyana’yı kuşattı. Böylece 1529 yılında Sultan Süleyman’ın kuşattığı Viyana, Osmanlı tarafından ikinci kez kuşatılmış oldu.
2.Viyana Kuşatması neden başarısızlıkla sonuçlandı?
2.Viyana Kuşatması sırasında Merzifonlu Kara Mustafa Paşa şehrin tahrip edilmemesi, zarar görmemesi için haber gönderdi. Avusturyalıların teslim olması durumunda şehir zarar görmeyecekti. Bu yüzden Kara Mustafa Paşa saldırı emrini geciktirdi ve bir süre bekledi. Ancak bu bekleyiş Avusturya’nın işine yaradı ve Avrupa devletlerinden yardım geldi. Avusturya’nın yardımına ilk koşan Lehistan Kralı Jan Sobieski oldu. Papa’dan aldığı güçle bir haçlı ordusu hazırlayan Lehistan Avusturya’nın yardımına koştu. Bunu önceden tahmin eden Kara Mustafa Paşa Kırım Hanı ile Budin Beylerbeyi’ni Lehistan ordusunu durdurmakla görevlendirdi. Kara Mustafa Paşa onlardan Lehistan ordusunun Tuna nehrini geçmesini önlemelerini istedi. Ancak Kırım Hanı ile Budin Beylerbeyi bu emri yerine getirmedi ve Lehistan tarafına geçti. Karşısında hiçbir engel olmayan Lehistan ordusu Viyana’ya tüm gücüyle Osmanlı üzerine saldırdı. Osmanlı ordusu ağır kayıplar vererek geri çekildi. Bu olaydan hemen sonra Kara Mustafa Paşa, Budin beylerbeyini idam ettirdi ayrıca Kırım hanını ise görevden alarak bozgundan sorumlu tuttuğu kişileri cezalandırdı. Estergon ve birkaç kale Avusturyalılar tarafından alınmıştı fakat mevsim kışa yaklaşıyordu. Kara Mustafa Paşa ilkbaharın gelmesini beklemek zorundaydı. Bu nedenle Belgrad’da konaklamak istiyordu ancak yenilginin faturası IV. Mehmet tarafından ona kesildi ve Kara Mustafa Paşa idam edildi.
Tüm bu yaşananlar Avrupalıları oldukça sevindirdi çünkü Osmanlı karşısında uzun yıllardır görmedikleri bir başarı elde etmişlerdi ve daha da cesaretlendiler. Haçlı ordusuna katılan devletlerin sayısı günden güne arttı. Avusturya ve Lehistan’ın öncülük ettiği birliğe Malta, Venedik ve Rusya da dahil oldu ve Osmanlı’ya karşı oluşturulan haçlı ordusu daha da güçlendirildi. Kutsal İttifak ile Osmanlı arasındaki savaşlar 16 yıl boyunca devam etti. Osmanlı kutsal ittifak ordularıyla pek çok cephede savaşmak zorunda kaldı. Örneğin Osmanlı orduları Avusturya ile Macaristan topraklarında, Venedik ile Mora ve Dalmaçya kıyılarında, Lehistan ile Podolya, Rusya ile Kırım topraklarında savaşmak zorunda kaldı.
Osmanlı ordusu haçlı ordularına daha fazla direnemedi ve 1699 yılında barış istemek zorunda kaldı. Osmanlı Devleti, Avusturya, Venedik ve Lehistan arasında Karlofça Antlaşması imzalandı ve bu devletler Osmanlı’dan önemli miktarda toprak aldılar. Bu anlaşmadan bir yıl sonra Ruslar ile İstanbul antlaşması yapıldı ve Ruslar Azak kalesini alarak Karadeniz’e açılma fırsatı buldu. Ayrıca bu antlaşmayla Ruslar İstanbul’da sürekli elçi bulundurarak Ortodoksların haklarını koruyacağız bahanesiyle Osmanlı’nın iç işlerine karışma imkanı elde ettiler.
2.Viyana Kuşatması’nın ardından imzalanan Karlofça antlaşması Osmanlı’nın batıda toprak kaybettiği ilk antlaşmadır. Osmanlı gerileme dönemine girerek daha sonraki yıllarda toprak kaybetmeye devam etmiştir. Bu gerileme 1921 yılında Kurtuluş Savaşı içinde yer alan Sakarya Meydan Savaşı’na kadar devam etmiş, kazanılan bu savaş ile Türklerin gerilemesi son bulmuştur.

1 Yorum

Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.